<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>projektowanie białek &#8211; Od Informacji do Wiedzy</title>
	<atom:link href="https://profind.pl/tag/projektowanie-bialek/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://profind.pl</link>
	<description>Blog o informacjach na temat informacji i wiedzy</description>
	<lastBuildDate>Mon, 03 Nov 2025 14:12:07 +0000</lastBuildDate>
	<language>pl-PL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Rewolucja w Probówce: Jak Agenci AI Zmieniają Oblicze Badań Naukowych</title>
		<link>https://profind.pl/2025/11/03/rewolucja-w-probowce-jak-agenci-ai-zmieniaja-oblicze-badan-naukowych/</link>
					<comments>https://profind.pl/2025/11/03/rewolucja-w-probowce-jak-agenci-ai-zmieniaja-oblicze-badan-naukowych/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Marcin]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 03 Nov 2025 12:00:38 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Dziennik badań]]></category>
		<category><![CDATA[agenci AI]]></category>
		<category><![CDATA[agentowe systemy AI]]></category>
		<category><![CDATA[AI w klimacie]]></category>
		<category><![CDATA[AI w laboratorium]]></category>
		<category><![CDATA[AlphaFold 3]]></category>
		<category><![CDATA[autonomiczne laboratoria]]></category>
		<category><![CDATA[chemia i materiałoznawstwo]]></category>
		<category><![CDATA[ESM3]]></category>
		<category><![CDATA[nanociała]]></category>
		<category><![CDATA[odkrywanie leków]]></category>
		<category><![CDATA[projektowanie białek]]></category>
		<category><![CDATA[sztuczna inteligencja w nauce]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://profind.pl/?p=1897</guid>

					<description><![CDATA[Od Analizy Danych do Partnerstwa w Odkryciach: Sztuczna inteligencja w świecie nauki przechodzi fundamentalną transformację. Przez lata była postrzegana głównie jako narzędzie do analizy ogromnych zbiorów danych. Dziś widzimy ewolucję od pasywnego analityka do aktywnego partnera w badaniach — systemy AI potrafią formułować hipotezy, projektować eksperymenty i interpretować wyniki (zawsze pod ludzkim nadzorem). Trend ten [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: justify;">Od Analizy Danych do Partnerstwa w Odkryciach: Sztuczna inteligencja w świecie nauki przechodzi fundamentalną transformację. Przez lata była postrzegana głównie jako narzędzie do analizy ogromnych zbiorów danych. Dziś widzimy ewolucję od pasywnego analityka do aktywnego partnera w badaniach — systemy AI potrafią formułować hipotezy, projektować eksperymenty i interpretować wyniki (zawsze pod ludzkim nadzorem). Trend ten dobrze dokumentują przeglądy z 2025 r., m.in. <a href="https://hai.stanford.edu/ai-index/2025-ai-index-report" target="_blank" rel="noopener">Stanford AI Index 2025</a> oraz <a href="https://www.stateof.ai/" target="_blank" rel="noopener">State of AI Report 2025</a>.</p>
<p><span id="more-1897"></span></p>
<h3>1. Nowy paradygmat: konkretne zastosowania agentów AI w nauce</h3>
<p style="text-align: justify;">Specjalistyczne „agenty naukowe” przyspieszają cykl odkryć w wielu dyscyplinach. Poniżej przykłady z lat 2024–2025 oparte na recenzowanych publikacjach i oficjalnych raportach.</p>
<h4>1.1. Biologia i medycyna: dekodowanie „języka życia”</h4>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><strong>Projektowanie białek i leków.</strong> Model <strong>ESM3</strong> (EvolutionaryScale) wygenerował zupełnie nowe fluorescencyjne białko <em>esmGFP</em>, co opisano w <em>Science</em> (2025) — praca pokazuje dużą odległość ewolucyjną od naturalnych białek fluorescencyjnych i eksperymentalną walidację <a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.ads0018" target="_blank" rel="noopener">[Science, 2025]</a>, por. szczegóły i kontekst na blogu zespołu <a href="https://www.evolutionaryscale.ai/blog/esm3-release" target="_blank" rel="noopener">EvolutionaryScale</a>.</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>Struktury i interakcje biomolekuł.</strong> <strong>AlphaFold 3</strong> (2024) rozszerzył przewidywania na kompleksy z udziałem białek, kwasów nukleinowych i małych cząsteczek <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-024-07487-w" target="_blank" rel="noopener">[Nature, 2024]</a>. Jednocześnie niezależne analizy wskazują na ograniczenia m.in. dla niektórych struktur RNA i nietypowych przypadków <a href="https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jcim.5c00921" target="_blank" rel="noopener">[JCIM, 2025]</a>, <a href="https://cen.acs.org/physical-chemistry/computational-chemistry/Researchers-find-weaknesses-AI-structure/103/web/2025/04" target="_blank" rel="noopener">[C&amp;EN, 2025]</a>.</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>„Co-Scientist”.</strong> Wieloagentowy system od Google DeepMind proponował i weryfikował mechanizmy biologiczne, a wyniki dotyczące transferu genów u bakterii opublikowano w <em>Cell</em> (2025) <a href="https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)00973-0" target="_blank" rel="noopener">[Cell, 2025]</a>; ogólny opis projektu: <a href="https://research.google/blog/accelerating-scientific-breakthroughs-with-an-ai-co-scientist/" target="_blank" rel="noopener">Google Research</a>.</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>Wirtualne laboratorium i nanociała.</strong> Konsorcjum akademicko-przemysłowe zademonstrowało <em>multi-agentowe</em> „wirtualne laby”, które zaprojektowały nowe nanociała neutralizujące warianty SARS-CoV-2; wyniki ukazały się w <em>Nature</em> (2025) <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-025-09442-9" target="_blank" rel="noopener">[Nature, 2025]</a>. Szerzej o inicjatywie i jej omówienia: <a href="https://med.stanford.edu/news/all-news/2025/07/virtual-scientist.html" target="_blank" rel="noopener">Stanford Medicine (news)</a>,<a href="https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/health-rounds-virtual-labs-with-ai-scientists-produce-promising-result-stanford-2025-07-30/" target="_blank" rel="noopener"> Reuters — Health Rounds</a>,<a href="https://www.nature.com/articles/d41586-024-01684-3" target="_blank" rel="noopener"> Nature News (o preprincie)</a>.</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>Uniwersalne modele interakcji.</strong> <em>ATOMICA</em> uczy się reprezentacji interfejsów międzycząsteczkowych (białko–ligand, białko–RNA itd.); to praca preprintowa z weryfikacją eksperymentalną wybranych przypadków <a href="https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.04.02.646906v2" target="_blank" rel="noopener">[bioRxiv, 2025]</a> (strona projektu: <a href="https://zitniklab.hms.harvard.edu/projects/ATOMICA/" target="_blank" rel="noopener">Harvard</a>).</li>
</ul>
<h4>1.2. Chemia i materiałoznawstwo: autonomiczne laboratoria</h4>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><strong>Zrobotyzowana synteza.</strong> Klasycznym punktem odniesienia jest mobilny „robot-chemik” z Liverpoolu (Nature, 2020), który samodzielnie planował i prowadził eksperymenty <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-020-2442-2" target="_blank" rel="noopener">[Nature, 2020]</a>. Nowsze platformy „self-driving lab” istotnie zwiększają przepustowość; np. prace zespołu NC State pokazują zasilane strumieniowo eksperymenty i intensyfikację danych publ. w <em>Nature Chemical Engineering</em> 2025 <a href="https://www.sciencedaily.com/releases/2025/07/250714052105.htm" target="_blank" rel="noopener">[omówienie]</a>, <a href="https://www.abolhasanilab.com/2025" target="_blank" rel="noopener">[NC State lab news]</a>.</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>Nowe materiały z modeli generatywnych.</strong> Metody oparte na LLM i dyfuzji (np. <em>CrystaLLM</em>) generują stabilne kandydaty struktur krystalicznych, co potwierdzają symulacje <a href="https://www.nature.com/articles/s41467-024-54639-7" target="_blank" rel="noopener">[Nat. Commun., 2024]</a>. Najnowsze prace łączą LLM z dyfuzją, poprawiając stabilność i „novelty” wygenerowanych sieci <a href="https://arxiv.org/abs/2510.23040" target="_blank" rel="noopener">[arXiv, 2025]</a>, a same LLM-y potrafią generować stabilne kryształy bez finetuningu w ramach <em>MatLLMSearch</em> <a href="https://arxiv.org/abs/2502.20933" target="_blank" rel="noopener">[arXiv, 2025]</a>.</li>
</ul>
<h4>1.3. Nauki formalne i obliczeniowe</h4>
<ol>
<li style="text-align: justify;"><strong>Odkrywanie algorytmów.</strong> <em>AlphaEvolve</em> (DeepMind) to agent ewolucyjny, który odkrył m.in. nowy algorytm mnożenia macierzy 4×4 (48 mnożeń skalarów) i przyspieszył wybrane jądra obliczeniowe w infrastrukturze Google — opis i biała księga: <a href="https://deepmind.google/discover/blog/alphaevolve-a-gemini-powered-coding-agent-for-designing-advanced-algorithms/" target="_blank" rel="noopener">blog</a>, <a href="https://arxiv.org/abs/2506.13131" target="_blank" rel="noopener">arXiv, 2025</a>.</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>Rozumowanie matematyczne.</strong> W 2025 r. systemy OpenAI i Google osiągnęły „gold-level” na Międzynarodowej Olimpiadzie Matematycznej, rozwiązując 5/6 zadań w warunkach czasowych — patrz <a href="https://www.reuters.com/technology/ai-intelligencer-how-ai-won-math-gold-2025-07-24/" target="_blank" rel="noopener">Reuters (analiza)</a> oraz komunikaty <a href="https://deepmind.google/discover/blog/advanced-version-of-gemini-with-deep-think-officially-achieves-gold-medal-standard-at-the-international-mathematical-olympiad/" target="_blank" rel="noopener">DeepMind</a> (z rozwiązaniami: <a href="https://storage.googleapis.com/deepmind-media/gemini/IMO_2025.pdf" target="_blank" rel="noopener">PDF</a>).</li>
<li style="text-align: justify;"><strong>Modele systemów Ziemi i pogody.</strong> <em>ORBIT</em> (ORNL) skaluje się do ~113 mld parametrów na superkomputerze Frontier <a href="https://arxiv.org/abs/2404.14712" target="_blank" rel="noopener">[arXiv, 2024]</a>, <a href="https://www.ornl.gov/news/fine-tuning-forecasts-orbit-brings-long-range-weather-prediction-within-reach" target="_blank" rel="noopener">[ORNL news, 2024]</a>. W prognozowaniu pogody rodzina <em>WeatherNext</em>/GenCast (Google DeepMind) osiąga 15-dniowe prognozy probabilistyczne o wysokiej jakości — zob. <a href="https://deepmind.google/discover/blog/gencast-predicts-weather-and-the-risks-of-extreme-conditions-with-sota-accuracy/" target="_blank" rel="noopener">GenCast</a>, opis Nature <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-024-08252-9" target="_blank" rel="noopener">[2024/25]</a> oraz publiczny zestaw w Earth Engine <a href="https://developers.google.com/earth-engine/datasets/catalog/projects_gcp-public-data-weathernext_assets_126478713_1_0" target="_blank" rel="noopener">WeatherNext Gen</a>. Równolegle <strong>ECMWF</strong> uruchomił operacyjnie system <em>AIFS</em> (AI forecast system) z wynikami do 15 dni <a href="https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/news/2025/ecmwfs-ai-forecasts-become-operational" target="_blank" rel="noopener">[ECMWF, 2025]</a>.</li>
</ol>
<p style="text-align: justify;">Te przykłady napędzają innowacje, ale wymagają czujnej walidacji.</p>
<h3>2. „Silniki odkryć”: technologie napędzające rewolucję</h3>
<h4>2.1. Zaawansowane rozumowanie i planowanie</h4>
<p style="text-align: justify;">Nowe modele (np. o1/o3, Gemini Deep Think) wykorzystują techniki „myślenia przed odpowiedzią” i większy nakład obliczeń w czasie wnioskowania. Jednocześnie badania pokazują kruchość rozumowania na rozpraszacze — modele potrafią mylić się przez drobne, nieistotne dodatki w zadaniu <a href="https://arxiv.org/abs/2503.01781" target="_blank" rel="noopener">[arXiv: Cats Confuse Reasoning LLMs, 2025]</a>.</p>
<h4>2.2. Systemy agentowe i „tool use”</h4>
<p style="text-align: justify;">Prawdziwy agent naukowy to integracja modelu językowego („mózg”) z narzędziami cyfrowymi i fizycznymi przez wywołania funkcji/API — od baz danych strukturalnych po zrobotyzowane aparatury. Praktyczne demonstracje to m.in. Co-Scientist <a href="https://research.google/blog/accelerating-scientific-breakthroughs-with-an-ai-co-scientist/" target="_blank" rel="noopener">[Google Research]</a> czy wirtualne laby <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-025-09442-9" target="_blank" rel="noopener">[Nature, 2025]</a>.</p>
<h4>2.3. Uczenie ze wzmocnieniem i weryfikowalne nagrody (RLVR)</h4>
<p style="text-align: justify;">W podejściu RLVR agent dostaje nagrodę tylko wtedy, gdy wynik jest weryfikowalnie poprawny (np. testy kodu, dowody). Tak trenowano m.in. DeepSeek-R1 <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-025-09422-z" target="_blank" rel="noopener">[Nature, 2025]</a>. Przeglądy zwracają jednak uwagę, że RLVR często poprawia efektywność wyszukiwania rozwiązań, ale nie zawsze dodaje „nowe” zdolności rozumowania <a href="https://arxiv.org/abs/2506.14245" target="_blank" rel="noopener">[arXiv, 2025]</a>.</p>
<h4>2.4. Modele świata i środowiska symulacyjne</h4>
<p style="text-align: justify;">Rodzina <strong>Genie</strong> (DeepMind) generuje interaktywne, sterowalne światy do taniego testowania hipotez <a href="https://deepmind.google/discover/blog/genie-2-a-large-scale-foundation-world-model/" target="_blank" rel="noopener">Genie 2</a>, <a href="https://deepmind.google/discover/blog/genie-3-a-new-frontier-for-world-models/" target="_blank" rel="noopener">Genie 3</a>. Takie symulacje skracają pętlę „hipoteza–eksperyment” przed wejściem do kosztownego <em>wet-labu</em>.</p>
<h3>3. Laboratorium przyszłości: wyzwania i perspektywy</h3>
<h4>3.1. W kierunku autonomicznych „labów AI”</h4>
<p style="text-align: justify;">Cel strategiczny: zintegrowane systemy multi-agentowe, które od przeglądu literatury, przez planowanie i prowadzenie eksperymentów (in silico i w robotycznym labie), aż po analizę i pisanie publikacji — działają w pętli z człowiekiem-opiekunem. Koncepcja <em>open-endedness</em> (ciągłe podnoszenie trudności i kompetencji) staje się kluczowa.</p>
<h4>3.2. Wyzwania i ograniczenia</h4>
<table>
<thead>
<tr>
<th>Wyzwanie techniczne</th>
<th>Implikacje</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td>Kruchość rozumowania</td>
<td>Podatność na dystraktory i błędy w zadaniach wieloetapowych (<a href="https://arxiv.org/abs/2503.01781" target="_blank" rel="noopener">arXiv, 2025</a>).</td>
</tr>
<tr>
<td>Generalizacja poza rozkład</td>
<td>Spadki jakości na nowych klasach problemów; przykłady ograniczeń w AF3 dla RNA/niecodziennych przypadków (<a href="https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jcim.5c00921" target="_blank" rel="noopener">JCIM, 2025</a>; <a href="https://cen.acs.org/physical-chemistry/computational-chemistry/Researchers-find-weaknesses-AI-structure/103/web/2025/04" target="_blank" rel="noopener">C&amp;EN, 2025</a>).</td>
</tr>
<tr>
<td>Walidacja w świecie rzeczywistym</td>
<td>Predykcje i symulacje to dopiero hipotezy — kandydaci na leki, nowe cząsteczki czy materiały wymagają kosztownych i czasochłonnych testów w <em>wet-labie</em> i/lub w fabryce (TRL).</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h4>3.3. Zmieniająca się rola naukowca</h4>
<p style="text-align: justify;">AI nie zastąpi badaczy, lecz wzmocni ich — automatyzując żmudne zadania i uwalniając czas na kreatywne pytania, syntezę międzydziedzinową oraz nadzór etyczny. Największe sukcesy pojawiają się w synergii człowiek<img src="https://s.w.org/images/core/emoji/17.0.2/72x72/2194.png" alt="↔" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" />maszyna.</p>
<h3>Bibliografia i wybrane źródła</h3>
<ul>
<li><strong>Stanford AI Index 2025</strong> — <a href="https://hai.stanford.edu/ai-index/2025-ai-index-report" target="_blank" rel="noopener">strona raportu</a></li>
<li><strong>State of AI Report 2025</strong> — <a href="https://www.stateof.ai/" target="_blank" rel="noopener">wersja online</a></li>
<li><strong>ESM3 / esmGFP</strong> — <a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.ads0018" target="_blank" rel="noopener">Science (2025)</a>, <a href="https://www.evolutionaryscale.ai/blog/esm3-release" target="_blank" rel="noopener">blog EvolutionaryScale</a></li>
<li><strong>AlphaFold 3</strong> — <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-024-07487-w" target="_blank" rel="noopener">Nature (2024)</a>; omówienia ograniczeń: <a href="https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jcim.5c00921" target="_blank" rel="noopener">JCIM (2025)</a>, <a href="https://cen.acs.org/physical-chemistry/computational-chemistry/Researchers-find-weaknesses-AI-structure/103/web/2025/04" target="_blank" rel="noopener">C&amp;EN (2025)</a></li>
<li><strong>Wirtualne laboratorium / nanociała</strong> — <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-025-08453-7" target="_blank" rel="noopener">Nature (2025)</a></li>
<li><strong>ATOMICA</strong> — <a href="https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.04.02.646906v2" target="_blank" rel="noopener">bioRxiv (2025)</a>, <a href="https://zitniklab.hms.harvard.edu/projects/ATOMICA/" target="_blank" rel="noopener">strona projektu</a></li>
<li><strong>AlphaEvolve</strong> — <a href="https://deepmind.google/discover/blog/alphaevolve-a-gemini-powered-coding-agent-for-designing-advanced-algorithms/" target="_blank" rel="noopener">blog</a>, <a href="https://arxiv.org/abs/2506.13131" target="_blank" rel="noopener">arXiv (2025)</a></li>
<li><strong>IMO 2025 — złoty poziom</strong> — <a href="https://www.reuters.com/technology/ai-intelligencer-how-ai-won-math-gold-2025-07-24/" target="_blank" rel="noopener">Reuters</a>, <a href="https://deepmind.google/discover/blog/advanced-version-of-gemini-with-deep-think-officially-achieves-gold-medal-standard-at-the-international-mathematical-olympiad/" target="_blank" rel="noopener">DeepMind</a>, <a href="https://storage.googleapis.com/deepmind-media/gemini/IMO_2025.pdf" target="_blank" rel="noopener">rozwiązania (PDF)</a></li>
<li><strong>ORBIT (113B) / modele klimatyczne</strong> — <a href="https://arxiv.org/abs/2404.14712" target="_blank" rel="noopener">arXiv (2024)</a>, <a href="https://www.ornl.gov/news/fine-tuning-forecasts-orbit-brings-long-range-weather-prediction-within-reach" target="_blank" rel="noopener">ORNL news</a></li>
<li><strong>WeatherNext / GenCast</strong> — <a href="https://deepmind.google/science/weathernext/" target="_blank" rel="noopener">strona projektu</a>, <a href="https://www.nature.com/articles/s41586-024-08252-9" target="_blank" rel="noopener">Nature</a>, <a href="https://developers.google.com/earth-engine/datasets/catalog/projects_gcp-public-data-weathernext_assets_126478713_1_0" target="_blank" rel="noopener">Earth Engine dataset</a></li>
<li><strong>ECMWF AIFS</strong> — <a href="https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/news/2025/ecmwfs-ai-forecasts-become-operational" target="_blank" rel="noopener">komunikat (2025)</a></li>
<li><strong>Kruchość rozumowania</strong> — <a href="https://arxiv.org/abs/2503.01781" target="_blank" rel="noopener">arXiv (2025)</a></li>
</ul>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://profind.pl/2025/11/03/rewolucja-w-probowce-jak-agenci-ai-zmieniaja-oblicze-badan-naukowych/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
